Les 4 van 10 · Betrokkenen
Welk patroon herken je?
De drie escalatiepatronen naast elkaar: waar herken je jezelf, hoe hangen ze samen en welk patroon domineert in jouw situatie?
Leestijd ± 6 minGevangen in het conflict
Les 4 van 10Alle lessen van deze cursus
- 00Waarom deze gids
- 01De relatie die je vasthoudt
- 02Wat je niet hoort in je eigen woorden
- 03Wanneer pijn een masker opzet
- 04Welk patroon herken je?
- 05De gravitatie van het conflict
- 06Wanneer het probleem een naam krijgt
- 07De prijs van ja zeggen
- 08Wanneer allebei gelijk hebben
- 09Ruimte maken
- 10Crisisinterventie: wanneer het discours breekt
Voor wie en wanneer
Voor wie zelf vastzit in een relatie of conflict. Gebruik deze fiche wanneer je de drie patronen kent en wilt nagaan welk patroon in jouw situatie de overhand heeft. Bij dreiging, dwang of geweld gaat veiligheid voor het analyseren van een patroon. Zoek passende steun of een bevoegd veiligheidskanaal; gebruik deze oefening niet als ze je onveiliger maakt.
Leerdoel
Na deze fiche kan je nagaan welk van de drie escalatiepatronen in jouw situatie de overhand heeft.
Kernidee
De vraag is niet welk patroon het is, maar welk patroon domineert, want dat bepaalt wat je kan doen.
Uitleg
De drie patronen naast elkaar
| Dimensie | Patroon 1: De relatie die je vasthoudt | Patroon 2: Wat je niet hoort | Patroon 3: Pijn die een masker opzet |
|---|---|---|---|
| Wat gebeurt er | De relatie houdt zichzelf in stand via een cyclus van conflict, herstel en verdiepende afhankelijkheid | Verborgen aannames in wat je zegt stapelen zich op en creëren schijnconflicten | Pijn die niet gehoord wordt, verschuift naar een steeds zwaarder register: oordeel → label → dreiging |
| Wat drijft het aan | De cyclus zelf — elke ronde versterkt de band | De aannames die niemand toetst — elke ronde voegt een laag toe | De pijn die geen erkenning vindt — en een krachtiger register zoekt |
| Hoe het beweegt | Spiraal — keert steeds terug, maar elke ronde dieper | Stapeling — bouwt op zonder terug te keren | Verschuiving — beweegt van register naar register |
| Wat je triggert | De dreiging dat de relatie eindigt | Paradoxale communicatie — je zegt het ene en bedoelt het andere | Het uitblijven van erkenning |
| Wat je niet ziet | Dat de cyclus zelf het probleem is | De aannames in je eigen woorden | Dat je van register wisselt |
| Wat je niet weet | Waarom je blijft | Waarover je eigenlijk ruziët | Dat je pijn is verdwenen achter je beschuldigingen |
Hoe de patronen samenhangen
De drie patronen zijn niet volledig onafhankelijk. Ze hebben specifieke relaties:
De kernvraag
Voorbeeld
Samengesteld voorbeeld; geen beschrijving van een werkelijk dossier.
Ruben en zijn broer runnen samen de zaak van hun vader. Ze maken om de paar maanden ruzie en verzoenen zich daarna (patroon 1). In hun discussies vallen zinnen als "jij denkt alleen aan jezelf", zonder dat ze nagaan wat ze daarmee bedoelen (patroon 2). En als Ruben zich niet gehoord voelt, dreigt hij ermee eruit te stappen (patroon 3). Alle drie zijn aanwezig, maar wat het conflict elke keer weer opstart, is de cyclus van ruzie en herstel.
Toepassing
Waar herken je jezelf?
De volgende vragen helpen je inschatten welk patroon in jouw situatie dominant speelt. Je kan bij meerdere patronen uitkomen — dat is normaal.
Reflectie
Sta hier even stil
Zelfcontrole
- Ze je de drie escalatiepatronen naast elkaar en ziet hoe ze verschillen?
- Gaa je na welk patroon in jouw situatie de overhand heeft?
- Begrijp je waarom dat bepaalt wat je kan doen?
Antwoordrichting
Zoek per patroon een concrete gebeurtenis en noteer wat zich herhaalt. Meerdere patronen kunnen tegelijk spelen. Bij dreiging, dwang of geweld is veiligheid belangrijker dan het kiezen van een patroon.
Bronnen
Deze fiche maakt deel uit van het lesmateriaal van Inter Esse over Gevangen in (het) conflict. De tekst haalt geen externe bronnen aan.