Discursiviteit van het conflict · DVC-4
De vier A's en de vier P's
Sommige analysetools zijn grondig, maar traag. Ze vragen tijd, transcript, rust. In de praktijk zit je vaak midden in een gesprek en heb je iets anders nodig: een snelle scan die je helpt bepalen wat je hoort,
Overzicht
Sommige analysetools zijn grondig, maar traag. Ze vragen tijd, transcript, rust. In de praktijk zit je vaak midden in een gesprek en heb je iets anders nodig: een snelle scan die je helpt bepalen wat je hoort, waar het vastzit, en welke interventie überhaupt kans maakt.
De vier A's en de vier P's zijn twee compacte rasters voor die momenten. Ze vervangen geen diepgaande analyse. Ze geven je een eerste kaart van het terrein: acht variabelen die samen veel van de discursieve dynamiek zichtbaar maken.
Waarom twee rasters?
De vier A's helpen je in het moment. Ze blijven dicht bij de actuele uitspraak en maken zichtbaar wat er nu wordt gevraagd, geëist of gevreesd.
De vier P's helpen je over het moment heen. Ze maken zichtbaar welke positie- en premissebouw het conflict draagt, en tonen herhaling en blinde vlekken.
Samen vermijden ze een klassieke valkuil: dat je ofwel in het detail verdwaalt zonder patroon, ofwel in het patroon zweeft zonder houvast in het concrete.
De vier A's (snelscan)
A1 — Aanname
Elke conflictzin rust op iets dat als vanzelfsprekend wordt aangenomen. De diagnostische vraag is: wat moet waar zijn opdat deze uitspraak logisch is?
A2 — Adres
De expliciete geadresseerde is niet altijd de werkelijke.
Diagnostische vraag: Tot wie spreekt deze zin eigenlijk, als je onder de oppervlakte kijkt?
A3 — Affect
Affect is hier geen psychologische interpretatie, maar een zichtbaar registergegeven: hoe wordt spanning gedragen in taal?
Diagnostische vraag: Welk affect is zichtbaar, en welk affect mag hier niet uitgesproken worden?
A4 — Actie
Conflicten bevatten altijd een actievector: een verwachte ingreep, een gevreesde beslissing, een geëiste stap.
Diagnostische vraag: Wat moet er gebeuren opdat dit voor deze persoon "opgelost" voelt?
De vier P's (structurele scan)
P1 — Positie
Positie is de plek die iemand in het conflict claimt: slachtoffer, aanklager, redder, waarnemer, machteloze, strijder.
Diagnostische vraag: Welke positie maakt deze uitspraak plausibel?
P2 — Premisse
In elk conflict zit minstens één zin die niet onderhandelbaar is.
Diagnostische vraag: Welke premisse mag hier niet onderzocht worden?
P3 — Patroon
Conflicten herhalen zich meestal niet in inhoud, maar in structuur.
Diagnostische vraag: Wat keert hier telkens terug: trigger, volgorde, uitkomst?
P4 — Perspectief
Er is bijna altijd een perspectief dat ontbreekt: een afwezige derde, een systemische laag, een tijdshorizon.
Diagnostische vraag: Welk perspectief zou het gesprek onmiddellijk veranderen, precies omdat niemand het nu meeneemt?
Wanneer gebruik je wat?
Casus: toepassing als scan
Neem: "Mijn teamleider maakt constant opmerkingen over mijn uiterlijk. De hele afdeling lacht mee. HR doet niets. Ik kan niet meer."
A-scan: de aanname is dat het structureel is en gedoogd. Het adres is expliciet aan jou, impliciet aan HR en leiding. Het affect is machteloosheid; onderliggend kan woede of schaamte zitten. De actie die verwacht wordt: stoppen van gedrag en erkenning dat het echt is.
P-scan: de positie is slachtoffer van een patroon. De premisse is: "dit is pesten en het wordt gedoogd." Het patroon is herhaling met een publiek dat meedoet. Het ontbrekende perspectief: systeem en leiding, en ook de functionele logica bij de teamleider (macht, cultuur, norm).
De scan is geen conclusie. Ze is een kaart: waar moet je aansluiten, en waar moet je vooral niet te snel naartoe springen?