Les 1 van 10 · Facilitators

Relationeel-systemische escalatie

Symbiotische binding, intermitterende bekrachtiging en identiteitsfusie: hoe relationeel-systemische escalatie werkt en welke signalen je ziet.

Leestijd ± 5 minGevangen in conflict

Les 1 van 10Alle lessen van deze cursus

Voor wie en wanneer

Voor bemiddelaars, preventieadviseurs psychosociale aspecten en vertrouwenspersonen. Gebruik deze fiche wanneer je in een dossier steeds dezelfde cyclus van conflict en verzoening ziet terugkeren.

Leerdoel

Na deze fiche kan je in een casus een terugkerende conflict-herstelcyclus beschrijven en aangeven wat haar van losse incidenten onderscheidt.

Kernidee

Herhaalde escalatie kan samenhangen met de structuur van de relatie, naast afzonderlijke incidenten. Onderzoek het verloop van conflict en herstel zonder machtsverschillen uit het oog te verliezen.

Uitleg

Wat is relationeel-systemische escalatie?

Het kenmerkende van dit type escalatie is dat het cyclisch verloopt:

Conflict wisselt af met herstel
Herstel versterkt de onderlinge binding
De versterkte binding maakt het volgende conflict intenser
Elke cyclus vergroot de afhankelijkheid

Partijen ervaren elkaar tegelijk als bron van troost én als bron van lijden. Dat maakt afstand nemen bijzonder moeilijk, zelfs wanneer de relatie zichtbaar schadelijk is.

Vier componenten van het mechanisme

Waarom dit type escalatie onzichtbaar blijft

Dit mechanisme is moeilijk herkenbaar, zowel voor betrokkenen als voor hun omgeving.

Contextuele versterkers

Relationeel-systemische escalatie ontstaat niet in een vacuüm. Factoren die de kans vergroten dat het patroon zich ontwikkelt en blijft bestaan:

Voorbeeld

Samengesteld voorbeeld; geen beschrijving van een werkelijk dossier.

Een vertrouwenspersoon krijgt voor de derde keer in een jaar een melding over twee collega's die samen een dienst leiden. Telkens volgt na een hevige ruzie een periode waarin ze onafscheidelijk lijken. Wanneer een van hen overplaatsing vraagt, escaleert het conflict sterker dan ooit, met mails tot diep in de nacht. Elk incident lijkt op zich op te lossen. Het patroon niet: de breuk zelf is de trigger.

Toepassing

Signalen voor de praktijk

Reflectie

Zelfcontrole

Kan je het patroon van symbiotische binding herkennen in conflictrelaties?
Kan je uitleggen hoe intermitterende bekrachtiging afhankelijkheid versterkt?
Kan je de rol van identiteitsfusie beschrijven bij escalatie rond breukmomenten?
Kan je signalen van relationeel-systemische escalatie onderscheiden van incidenteel conflict?

Antwoordrichting

Een herhaalde cyclus vergt meer dan meerdere ruzies: let op de volgorde van conflict, herstel en hernieuwde spanning, en op de betekenis van afstand of breuk voor betrokkenen. Onderzoek ook alternatieve verklaringen en toets de hypothese aan concrete gebeurtenissen.

Bronnen

Inter Esse, eigen ordening van relationeel-systemische escalatie. Dutton en Painter beschrijven traumatische binding en intermitterende mishandeling; de vier componenten van deze fiche zijn een afzonderlijke analytische ordening.

Dutton, D. G., & Painter, S. L. (1981). “Traumatic bonding: The development of emotional attachments in battered women and other relationships of intermittent abuse.” Victimology, 6, 139–155.

Terug naar alle lessen