Hyperconflicten

In een hyperconflict verschuift de focus van het conflict van de inhoud van het conflict naar het conflict zelf. Partijen spreken vanuit verschillende waarheidsaanspraken waarbij ze er elkaar van beschuldigen de situatie fundamenteel verkeerd te interpreteren en te begrijpen. Het gevolg is dat elke uitspraak van de ene, automatisch door de andere wordt geïnterpreteerd als een bewijs van het eigen gelijk.

Klassieke bemiddelingsinterventies zijn niet in staat om in dergelijke omstandigheden de veiligheid van de gespreksruimte te garanderen: deelname aan de bemiddeling is een strategische keuze die maar rationeel is, als de bemiddelingsruimte kan worden geïnstrumentaliseerd. 

De escalatie wordt verder gevoed door geruchten, strategische lekken en roddels. Het resultaat is een kettingreactie die resulteert in een "flash-over": het moment waarop oververhitte rookgassen een brand explosief uitbreiding doen krijgen, resulteert bij hyperconflicten in crisissen die enkel juridisch-procedureel kunnen worden ingeperkt. Een interventie die geen oog heeft voor het gevaar op en van flash-over, is bij voorbaat tot mislukken gedoemd.

Interventies bij hyperconflict moeten de focus verschuiven van de psychologie van het conflict, naar de governance ervan. Het eerste dat doorgaans moet worden opgelost, is het conflict over het conflict. De eerste stap is dan om het conflict in te bedden in een (juridisch) procedureel kader. Dat moet verdere escalatie en het instrumentalisten van de bemiddeling, voorkomen.

De architectuur van het proces vertrekt van de aanname dat elk conflict zich afspeelt in een bepaalde context, en dat het in de intersubjectiviteit zowel cognitief, psychologisch (co-regulerende dimensie) als biologisch (auto-regulatie) tot verschijnen komt. Dat resulteert in een model waarin taal oordeelkundig kan worden ingezet om elke laag in evenwicht te brengen. Het model helpt taal te geven aan de fenomenologische ervaring van het conflict - de pre-reflectieve intersubjectieve ervaring in een context. Dat gebeurt in het licht van vier mogelijke waarheidsaanspraken die ontstaan op het snijvlak van de ontologie van het conflict (wat de dingen zijn) en de epistemologie van het conflict (hoe we het conflict kunnen kennen).

De gespreksstructuur maakt het mogelijk om binnen een voorafbepaald kader (het protocol) alle domeinen van de ervaring van conflict methodologisch te verkennen: het existentiële (wat ervaar ik?), het fenomenologische (de pre-reflexieve ervaring van de relatie in het hier en het nu), het normatieve (wat is fair?) en het universele (wat geldt in deze omstandigheden voor iedereen?).

Het procesmodel is op elk conflict toepasbaar en schaalbaar in functie van de feitelijke escalatie. Veel bemiddelingen mislukken omdat de kwalificatie van hyperconflict niet werd herkend.